Di chúc (Last Will & Testament)

Di chúc có tác dụng gì

Di chúc (last will and testament) là một văn bản pháp lý có hiệu lực sau khi bạn qua đời. Nói một cách đơn giản, nó giúp bạn xác định ai sẽ nhận tài sản của mình, ai sẽ đứng ra quản lý di sản, và ai mà bạn muốn chăm sóc con cái chưa thành niên của mình nếu cả hai bố mẹ đều qua đời.

Ở nhiều tiểu bang, người phụ trách sẽ được gọi là “executor” (người chấp hành di chúc) hoặc “personal representative” (đại diện cá nhân). Người này sẽ thu thập tài sản, thanh toán các khoản nợ và thuế hợp lệ, đồng thời hỗ trợ tiến trình chuyển di sản qua thủ tục chứng thực di chúc (probate). Probate là quy trình do tòa án giám sát nhằm giải quyết di sản sau khi một người qua đời.

Di chúc cũng có thể giúp giảm bớt sự bối rối trong gia đình. Thay vì người thân đoán xem bạn muốn điều gì, bạn để lại các hướng dẫn bằng văn bản. Điều này không loại bỏ mọi vấn đề, nhưng thường giúp mọi việc rõ ràng và có trật tự hơn.

Trang này chỉ cung cấp thông tin giáo dục chung. Việc lập di chúc, thủ tục probate, quy định về việc ký và ai có thể làm chứng cho di chúc sẽ khác nhau theo từng tiểu bang, nên bạn nên trao đổi với luật sư chuyên về lập kế hoạch di sản đã được cấp phép tại tiểu bang của bạn.

Di chúc không làm được gì

Di chúc rất quan trọng, nhưng nó không làm được mọi việc. Thông thường di chúc không tránh được probate. Trên thực tế, di chúc thường là tài liệu mà tòa án probate sử dụng để hướng dẫn quá trình xử lý di sản.

Di chúc cũng không kiểm soát mọi tài sản. Một số tài sản chuyển giao ngoài phạm vi di chúc, ví dụ như hợp đồng bảo hiểm nhân thọ có chỉ định người thụ hưởng, tài khoản hưu trí có người thụ hưởng, tài khoản payable-on-death (trả khi mất), và một số tài sản sở hữu chung. Nếu thông tin người thụ hưởng của bạn cũ hoặc không khớp với di chúc, điều đó có thể gây ra những rắc rối thực sự.

Di chúc cũng không giúp gì nếu bạn còn sống nhưng không thể tự quản lý công việc của mình. Trong trường hợp đó, người ta thường cần các văn bản khác, như power of attorney cho việc tài chính và chỉ dẫn trước (advance directive) cho việc chăm sóc y tế. Nhiều gia đình chọn lập một kế hoạch đầy đủ để các văn bản có thể hỗ trợ lẫn nhau.

Di chúc cũng không tự tạo ra một trust (quỹ tín thác) trừ khi trong di chúc có nội dung về trust; ngay cả khi có, không phải gia đình nào cũng cần cấu trúc giống nhau. Nếu mục tiêu chính của bạn là tránh probate, living trust (trust khi còn sống) có thể đáng để trao đổi với luật sư.

Ai nên có di chúc

Hầu hết người trưởng thành nên cân nhắc việc lập di chúc, đặc biệt nếu bạn có con cái, sở hữu nhà, có tiền tiết kiệm hoặc muốn chọn người sẽ thừa hưởng. Nếu bạn không để lại di chúc hợp lệ, luật “intestacy” của tiểu bang sẽ quyết định ai nhận gì. Điều đó có thể không phù hợp với mong muốn của bạn, kỳ vọng văn hóa của bạn, hoặc hoàn cảnh gia đình của bạn.

Di chúc đặc biệt quan trọng nếu bạn muốn chỉ định người giám hộ cho con cái chưa thành niên. Tòa án vẫn đưa ra quyết định cuối cùng dựa trên luật của tiểu bang và lợi ích tốt nhất của đứa trẻ, nhưng di chúc là nơi nhiều cha mẹ nêu một cách chính thức lựa chọn của mình.

Bạn cũng có thể muốn có di chúc nếu gia đình bạn là gia đình tái hôn (blended), nếu bạn có hỗ trợ người thân, nếu trong gia đình có người có nhu cầu đặc biệt, hoặc nếu bạn muốn để lại tài sản cho những người không phải là người thân ruột thịt gần nhất theo quy định pháp lý. Những tình huống này thường cần soạn thảo cẩn thận vì các mẫu đơn đơn giản có thể bỏ sót các chi tiết quan trọng.

Nếu bạn chưa chắc chỉ cần di chúc hay cần một kế hoạch rộng hơn, bạn có thể bắt đầu bằng việc tìm hiểu về estate planning services và sau đó so sánh các lựa chọn với luật sư đã được cấp phép tại tiểu bang của bạn.

Cách lập di chúc

Thông thường luật sư sẽ bắt đầu bằng việc hỏi các câu hỏi lập kế hoạch cơ bản: bạn muốn ai thừa hưởng, ai nên đứng ra làm executor, ai nên là người thay thế dự phòng (backup executor), và bạn muốn chỉ định ai làm giám hộ cho con cái chưa thành niên. Họ cũng có thể hỏi tài sản của bạn đang được đứng tên theo cách nào và liệu bạn đã có chỉ định người thụ hưởng hay chưa, vì các chi tiết này ảnh hưởng đến cách kế hoạch vận hành.

Việc ký di chúc đúng cách rất quan trọng. Các tiểu bang có quy định khác nhau về người làm chứng, việc công chứng, và liệu di chúc viết tay hoặc di chúc điện tử có hợp lệ hay không. Di chúc không được ký theo đúng cách có thể không có hiệu lực khi gia đình bạn cần nhất.

Một lộ trình phổ biến có thể như sau:
1. Xác định mục tiêu: ai sẽ thừa hưởng, ai sẽ làm executor, và ai sẽ chăm sóc con cái của bạn.
2. Gặp luật sư lập kế hoạch di sản đã được cấp phép tại tiểu bang của bạn.
3. Xem kỹ bản dự thảo và đặt câu hỏi theo cách diễn đạt dễ hiểu.
4. Ký theo đúng yêu cầu của tiểu bang bạn, với đúng người làm chứng và bất kỳ thủ tục công chứng nào nếu cần.
5. Lưu giữ bản gốc ở nơi an toàn và cho executor của bạn biết nơi tìm.

WillArbor có thể giúp bạn được ghép cặp với một luật sư lập kế hoạch di sản đã được cấp phép gần bạn. WillArbor là dịch vụ ghép cặp miễn phí cho các gia đình — không phải công ty luật, không phải luật sư, và không phải luật sư của bạn. Chúng tôi chỉ thu thập thông tin liên hệ và ý định lập kế hoạch, chẳng hạn như tên của bạn, số điện thoại, email (tùy chọn), tiểu bang, bạn muốn lập kế hoạch cho việc gì và ngôn ngữ bạn mong muốn.

Những sai lầm thường gặp

Một sai lầm phổ biến là không lập di chúc hoàn toàn. Nếu điều đó xảy ra, luật intestacy của tiểu bang sẽ quyết định ai thừa hưởng và tòa án sẽ chọn người quản lý di sản. Đối với cha mẹ, một sai lầm nghiêm trọng khác là không chỉ định người giám hộ cho con cái chưa thành niên.

Một vấn đề khác là sử dụng mẫu tự làm (DIY) không phù hợp với tiểu bang của bạn hoặc tình hình gia đình của bạn. Một mẫu trông có vẻ đơn giản có thể bỏ sót các câu chữ bắt buộc, quy định về người làm chứng, lựa chọn người thay thế dự phòng, hoặc kế hoạch cho gia đình tái hôn. Các gia đình cũng thường quên cập nhật chỉ định người thụ hưởng trên tài khoản hưu trí và bảo hiểm nhân thọ, dù các chỉ định này có thể quyết định nhiều hơn di chúc.

Ngoài ra, nhiều người lập di chúc rồi không bao giờ xem lại nữa. Kết hôn, ly hôn, có thêm con mới, chuyển đến tiểu bang khác, mua nhà, hoặc việc một executor được chỉ định qua đời đều có thể khiến di chúc cũ kém hữu ích. Luật của tiểu bang cũng có thể thay đổi.

Hãy lưu ý các rủi ro sau:
- Qua đời mà không có di chúc để luật intestacy chi phối
- Không chỉ định người giám hộ cho con cái chưa thành niên
- Chỉ định người thụ hưởng đã lỗi thời, mâu thuẫn với mong muốn của bạn
- Mẫu DIY không đáp ứng quy định của tiểu bang bạn
- Chỉ chỉ định một executor và không có phương án dự phòng
- Lưu giữ bản gốc ở nơi không ai có thể tìm thấy

Di chúc thường tốn bao nhiêu

Ở nhiều khu vực tại Hoa Kỳ, một di chúc đơn giản do luật sư lập kế hoạch di sản đã được cấp phép soạn thường được báo giá theo mức phí trọn gói (flat fee) thay vì tính theo giờ. Di chúc cơ bản cho một người có thể tốn khoảng $300 đến $1,000. Cặp di chúc đơn giản cho một cặp vợ chồng có thể tốn khoảng $600 đến $1,800.

Nếu kế hoạch của bạn bao gồm power of attorney, tài liệu chăm sóc sức khỏe, các điều khoản chi tiết hơn về giám hộ, lập kế hoạch thuế, hoặc các vấn đề gia đình phức tạp hơn, thì mức phí trọn gói có thể cao hơn. Một kế hoạch di sản rộng hơn được xây dựng xoay quanh di chúc có thể vào khoảng $1,000 đến $3,000 hoặc hơn, tùy thuộc vào các văn bản, mức độ phức tạp và tiểu bang. Các mức dao động này chỉ là thông tin chung, không phải báo giá.

Chi phí thường tăng khi gia đình tái hôn, có doanh nghiệp, bất động sản ở nhiều tiểu bang, lo ngại về việc truất thừa kế ai đó, lập kế hoạch cho một người thụ hưởng có nhu cầu đặc biệt, hoặc cần lập kế hoạch về trust. Chi phí có thể thấp hơn khi kế hoạch đơn giản và mục tiêu rõ ràng.

Trước khi thuê bất kỳ ai, hãy yêu cầu mức phí trọn gói bằng văn bản và họ bao gồm những gì. Bạn cũng có thể tìm hiểu thêm về estate planning costs. Gia đình vẫn là người nắm quyền kiểm soát: bạn so sánh luật sư, chọn người bạn muốn thuê và xác nhận giá trước khi bắt đầu bất kỳ công việc nào.

Cách tìm đúng luật sư

Vì quy định về di chúc và probate khác nhau theo từng tiểu bang, bạn nên làm việc với luật sư lập kế hoạch di sản đã được cấp phép tại tiểu bang của bạn. Hãy hỏi xem họ có thường xuyên soạn di chúc không, mức giá có phải là flat fee không, những tài liệu nào được bao gồm, và việc cập nhật sẽ được xử lý ra sao nếu cuộc sống của bạn thay đổi sau này.

Bạn cũng nên xác nhận luật sư có giấy phép hành nghề (active bar license) còn hiệu lực tại tiểu bang của bạn. Bạn hoàn toàn có thể yêu cầu được giải thích rõ ràng theo ngôn ngữ dễ hiểu, có thông dịch viên hoặc hỗ trợ ngôn ngữ nếu cần, và một thỏa thuận tham gia bằng văn bản trước khi bắt đầu bất kỳ công việc nào.

WillArbor giúp các gia đình tìm luật sư cho di chúc và các kế hoạch liên quan. Dịch vụ này miễn phí cho gia đình. Các luật sư tham gia trả một mức phí trọn gói để tham gia, nhưng WillArbor không phải công ty luật, không soạn thảo văn bản và không tạo ra mối quan hệ luật sư–khách hàng.

Nếu bạn sẵn sàng so sánh các lựa chọn, bạn có thể được ghép cặp miễn phí với một luật sư lập kế hoạch di sản đã được cấp phép gần bạn.

Trợ giúp liên quan